Profiel 3 – Individuele dieetbehandeling

Profiel 3 is van toepassing voor patiënten met risicofactoren en ziekten waarbij een individuele dieetbehandeling volgens de geldende onderliggende (ziektespecifieke) richtlijn een essentieel onderdeel is van de totale (zorg) behandeling. Dit profiel gaat verder dan de algemene voedingsadviezen binnen profiel 2 en omvat een op maat gemaakte aanpassing van de voedingszorg op basis van een medische indicatie (zie figuur 1). Een individuele dieetbehandeling kan in de eerste-, tweede- en derdelijnszorg worden ingezet. Afhankelijk van de medische situatie, complexiteit van de zorgvraag en de behandeldoelen, kan het zijn dat een patiënt in een specialistische setting (tweede of derde lijn) onder behandeling is, maar dat de uitvoering of voortzetting van de benodigde dieetbehandeling in de eerste lijn plaatsvindt. De enige zorgverlener die een dieetbehandeling kan/mag geven is de diëtist (zie competenties); deze zorgverlener sluit dan ook aan binnen de betreffende zorglijn en werkt samen met de betrokken zorgverleners.

Voorbeeld stepped & matched care: wanneer profiel 2 niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd, of wanneer een patiënt binnen profiel 4 succesvol is behandeld en lichtere voedingszorg passend is, kan gezamenlijk worden gekozen voor een ander voedinsgzorgprofiel, bijvoorbeeld profiel 3.

Een dieetbehandeling is aangepaste voedingszorg op basis van een medische indicatie, in combinatie met de hulpvraag van de patiënt. Op basis van de geldende dieetbehandelingsrichtlijn wordt een dieetbehandeling ingezet die is afgestemd op wat voor de patiënt belangrijk is, rekening houdend met evt. ervaren problemen en de doelstelling(en) van de patiënt. Het doel van een dieetbehandeling is om problemen die samenhangen met voeding(szorg) te voorkomen, te verminderen of op te lossen en zo de totale medische behandeling optimaal te ondersteunen.

Een dieetbehandeling kan ingrijpend zijn. Het veranderen van het gebruikelijke eetpatroon vraagt begrip, begeleiding en aandacht voor motivatie, cultuur en opvattingen, beperkingen en leefomstandigheden. Om de dieetbehandeling uitvoerbaar te laten zijn, wordt rekening gehouden met de dagelijkse situatie van de patiënt. Daarnaast wordt – waar relevant – de afstemming tussen voeding(szorg) en medicatie meegenomen. Denk bijvoorbeeld aan kaliumsparende diuretica of insulinegebruik. De benodigde zorgverlener in dit zorgprofiel levert hierbij maatwerk.

De diëtist bepaalt samen met de patiënt welke dieetbehandeling passend en haalbaar is (Samen Beslissen) op basis van de geldende dieetbehandelingsrichtlijn. Wanneer meerdere zorgverleners betrokken zijn, wordt de dieetbehandeling opgenomen in het behandelplan en worden interprofessionele doelen afgestemd binnen het volledige
behandelteam. De diëtist stelt de dieetbehandeling vast en werkt samen met andere zorgverleners om de afgesproken doelen te realiseren.

Bij patiënten met (verdenking op) slikstoornissen werkt de diëtist bijvoorbeeld samen met de logopedist. De logopedist onderzoekt de slikfunctie en adviseert over veilige voedsel- en vloeistofconsistenties op basis van de internationaal gebruikte IDDSI standaard. De dieetbehandeling sluit hierop aan door een passend dieet op te stellen dat zowel de vereiste consistentie als de voedingsbehoefte dekt. Deze samenwerking is essentieel om ondervoeding, aspiratie en andere complicaties te voorkomen. De dieetbehandeling maakt onderdeel uit van het totale behandelplan dat wordt opgesteld en uitgevoerd binnen een interprofessioneel team. Binnen dit team wordt de voedingszorg afgestemd op de totale behandeling, waarbij iedere betrokken zorgverlener vanuit de eigen expertise bijdraagt aan veilige, haalbare en effectieve ondersteuning volgens het stepped & matched care-principe.

Een door de wetgever erkende opleiding zoals vastgesteld in artikel 34 van de Wet BIG.

De diëtist.
De voedingszorg binnen dit zorgprofiel wordt verleend door een diëtist met een paramedische opleiding zoals vastgesteld in artikel 34 van de Wet BIG. De diëtist werkt vanuit de CANMEDS rollen en conform de aanvullende kwaliteitseisen van de Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD) staat deze diëtist bovendien als kwaliteitsgeregistreerd ingeschreven in het Kwaliteitsregister Paramedici (KP)29. Deze geregistreerde zorgverleners beschikken over de basiskennis en -vaardigheden die nodig zijn voor het bieden van optimale voedingszorg bij de meest voorkomende ziektebeelden die bijdragen aan de huidige ziektelast. Zij handelen volgens het door de beroepsorganisatie vastgestelde diëtist-paramedicus beroepsprofiel30, de beroepscode, op basis van modules binnen medische richtlijnen en ze volgen dieetbehandelingsrichtlijnen.

De diëtist werkt planmatig en systematisch aan de hand van een beroepseigen stappenplan om bepaalde doelen te bereiken. Dit methodisch handelen bestaat in het algemeen uit de volgende stappen: aanmelding, screening, anamnese, onderzoek, diëtetische diagnose, vaststellen van behandeldoel/behandelplan, behandeling, evaluatie, afsluiting van de behandeling.

Wanneer een patiënt goed geïnformeerd is en betrokken is bij de besluitvorming rond de behandeling, heeft een dieetbehandeling de beste kans van slagen. Persoonlijke behoeftes, levensovertuigingen en voorkeuren zijn dan gehoord en het behandelplan sluit optimaal aan bij de leefstijl, leefomgeving en sociaaleconomische positie van de patiënt. Dit vormt tevens de basis om een patiënt in staat te stellen zelf aan de slag te gaan.
Via het Kwaliteitsregister Paramedici (KP) of via de website ‘Vind een diëtist – NVD‘, kunnen patiënten en zorgverleners de diëtisten vinden die werken binnen voedingszorgprofiel 3. Het genoemde register toont welke diëtisten kwaliteitsgeregistreerd zijn; zorgverzekeraars en werkgevers kunnen deze registratie verplicht stellen voor vergoeding of tewerkstelling. Het register draagt bij aan de zichtbaarheid van de kwaliteit van diëtisten en is openbaar toegankelijk.