Veelgestelde vragen
Over de Zorgmodule Voeding
De Zorgmodule Voeding is een landelijk kwaliteitskader voor voedingszorg. De module helpt zorgverleners om te bepalen wanneer voedingszorg nodig is, welke vorm van voedingszorg passend is en welke deskundigheid daarbij nodig is.
De vorige versie van de Zorgmodule Voeding dateerde uit 2012. Sindsdien zijn er nieuwe inzichten ontstaan over de rol van voeding bij gezondheid en ziekte, passende zorg, zelfmanagement, samen beslissen en interprofessioneel samenwerken. Daarom is de Zorgmodule geactualiseerd.
De Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD) heeft het initiatief genomen voor de herziening. De Zorgmodule is vervolgens tot stand gekomen in samenwerking met tal van organisaties en professionals binnen het zorg- en sociaal domein, waaronder huisartsen, verpleegkundigen, patiëntenorganisaties, leefstijlprofessionals en diëtisten.
De Zorgmodule is bedoeld voor alle professionals die betrokken zijn bij voedingszorg, zoals huisartsen, praktijkondersteuners, verpleegkundigen, medisch specialisten, diëtisten en andere professionals binnen het zorg- en sociaal domein.
De Zorgmodule richt zich op mensen met een verhoogd risico op ziekte en op mensen met een bestaande aandoening waarbij voeding een belangrijke rol speelt bij het voorkomen van gezondheidsproblemen, het verminderen van klachten of het ondersteunen van herstel.
Het doel van de Zorgmodule is om zorgverleners te ondersteunen bij het bieden van passende voedingszorg die aansluit bij de medische situatie, de hulpvraag en de mogelijkheden van de patiënt.
De basis van de Zorgmodule Voeding zijn de Richtlijnen goede voeding (2026) van de Gezondheidsraad en de praktische vertaling hiervan in de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum.
Nee. De Zorgmodule Voeding vervangt geen bestaande richtlijnen, zorgstandaarden of ziektespecifieke behandelrichtlijnen. De module vormt een overkoepelend kader voor passende voedingszorg.
Wanneer en voor wie is voedingszorg nodig?
Een gesprek over voeding kan bijvoorbeeld ontstaan bij een (nieuwe of bestaande) ziekte of klacht, een verandering in voedingsgewoonten, terugval in gezonde voedingsgewoonten of een situatie waarin adequate voeding extra belangrijk is, zoals tijdens ziekte of herstel.
Nee. De Zorgmodule Voeding richt zich specifiek op voedingszorg. Andere leefstijldomeinen, zoals bewegen, roken, alcohol, stress en slaap, vallen buiten de reikwijdte van de module.
Ja. De Zorgmodule richt zich op individuele preventie: zowel op mensen met een verhoogd risico op ziekte als op mensen met een bestaande aandoening waarbij voeding een belangrijke rol speelt.
Zorgverleners die betrokken zijn bij voedingszorg zijn verantwoordelijk voor het inzetten van passende voedingszorg. Hulpverleners kunnen, waar passend, ondersteunen bij de uitvoering.
Zorgverleners zijn professionals die verantwoordelijk zijn voor het inzetten van passende voedingszorg. Hulpverleners zijn professionals die niet onder de Wet BIG vallen, maar wel voedingsadviezen kunnen geven op basis van de Schijf van Vijf en een ondersteunende rol hebben bij leefstijl en voeding.
Zo werkt de Zorgwijzer Voeding
De Zorgwijzer Voeding is een visuele weergave van de Zorgmodule Voeding in de vorm van een beslisboom. De Zorgwijzer is een praktisch hulpmiddel dat zorgverleners ondersteunt bij het bepalen van het passende niveau van voedingszorg.
De Zorgwijzer helpt zorgverleners antwoord te geven op drie vragen:
- Is er sprake van een medische indicatie?
- Is er een hulpvraag over voeding?
- Is specifieke expertise nodig?
Op basis van de antwoorden wordt bepaald welk voedingszorgprofiel het beste aansluit bij de situatie van de patiënt.
De Zorgmodule onderscheidt vijf voedingszorgprofielen:
- Profiel 0: geen actieve voedingszorg;
- Profiel 1: volledig zelfmanagement;
- Profiel 2: algemeen voedingsadvies;
- Profiel 3: individuele dieetbehandeling;
- Profiel 4: individuele dieetbehandeling vanuit specifieke expertise.
Niet iedere patiënt heeft dezelfde behoefte aan voedingszorg. De profielen maken inzichtelijk welke vorm van voedingszorg op een bepaald moment het beste past bij de situatie van de patiënt.
Ja. De behoefte aan voedingszorg kan in de loop van de tijd veranderen. Daarom kan een patiënt gedurende het zorgproces tussen verschillende profielen bewegen.
Wanneer actieve voedingszorg nodig is, worden afspraken gemaakt over de doelen van de behandeling, de gewenste ondersteuning, de rol van de patiënt en de betrokken zorgverleners en de evaluatie van de behandeling.
Van hulpvraag naar passende voedingszorg
Stepped & matched care betekent dat de zorg start met de minst intensieve ondersteuning die passend is. Wanneer de situatie van de patiënt verandert, kan de zorg worden op- of afgeschaald. Daarbij wordt altijd gekeken naar de medische situatie, de hulpvraag en de voorkeuren van de patiënt.
Passende voedingszorg wordt niet alleen bepaald door de medische diagnose. Ook wat de patiënt belangrijk vindt, welke problemen worden ervaren en welke doelen iemand wil bereiken, spelen een belangrijke rol.
Samen beslissen betekent dat zorgverlener en patiënt samen bespreken welke vorm van voedingszorg het beste aansluit bij de situatie, wensen en mogelijkheden van de patiënt.
Verwijzing naar een diëtist vindt plaats wanneer algemene ondersteuning niet voldoende is en individuele dieetbehandeling nodig is. Bij complexe situaties of specifieke zorgvragen kan verwijzing naar een diëtist met aanvullende expertise nodig zijn.
Voedingszorg vraagt vaak om de inzet van verschillende professionals. Door beter samen te werken, kunnen zorgverleners eerder signaleren wanneer voedingszorg nodig is en de juiste ondersteuning sneller inzetten.
Ontwikkeling en gebruik
Nee. De Zorgmodule Voeding is een dynamisch document. Nieuwe wetenschappelijke inzichten, ontwikkelingen in de zorg en wijzigingen in richtlijnen kunnen aanleiding zijn om de module in de toekomst te actualiseren.
Op deze website vindt u meer informatie over de totstandkoming van de Zorgmodule, de deelnemende organisaties, de werkgroep, de klankbordgroep en andere betrokkenen.
De Zorgmodule Voeding, de Zorgwijzer Voeding en aanvullende informatie zijn te downloaden via www.zorgmodulevoeding.nl.